Toestemming

Wat is informed consent?

Voordat de arts de patiënt onderzoekt, opereert of op andere wijze behandelt, heeft hij toestemming nodig van de patiënt. Het moet gaan om vrijwillige toestemming die zonder pressie of drang van familieleden of van de arts zelf wordt gegeven. Het geven van toestemming op basis van informatie in de hierboven bedoelde zin wordt ‘informed consent’ genoemd. In deze zin is het toestemmingsvereiste ook in de WGBO vastgelegd.

Het zou echter onredelijk en ondoenlijk zijn om voor ieder afzonderlijk prikje of testje binnen een behandeling toestemming te vragen. De arts kan volstaan met het geven van heldere informatie over het gehele behandelplan en de patiënt vragen of hij daarmee akkoord gaat. Dit gaat uiteraard niet op als de situatie tussentijds wijzigt en een andere behandelingsmethode meer geëigend zou zijn. Volgens een uitspraak van het Centraal Medisch Tuchtcollege in 1983 hoeft, als een onderzoek of behandeling (steeds) herhaald wordt, aan de toestemming niet steeds uitvoerige informatie vooraf te gaan.

Toestemming op schrift?

Met mondelinge toestemming kan altijd volstaan worden, tenzij de patiënt de arts verzoekt om de toestemming die hij gegeven heeft voor een ingrijpende verrichting in het dossier vast te leggen. Bij ingrijpende verrichtingen of bij riskante operaties ligt het zeer voor de hand, ook als de patiënt daar niet om gevraagd heeft, een aantekening van de toestemming in het dossier te maken waarbij in het kort verwezen wordt naar de verstrekte informatie. De laatste tijd wordt nogal eens het geluid gehoord om over te stappen op een beleid waarbij de patiënt, wil hij behandeld worden, verplicht wordt een min of meer standaard ‘informed consent’- of toestemmingsformulier te tekenen. Daarmee zou de patiënt dan aangeven dat hem bepaalde informatie is verstrekt en dat hij instemt met de behandeling. Een medisch geïndiceerde behandeling zal aan de patiënt echter niet onthouden mogen worden op grond van het argument dat de patiënt weigert een dergelijk formulier te tekenen. Aan het gebruik van schriftelijke toestemmingsformulieren zijn naast voordelen (vooral) ook nadelen verbonden. Een voordeel kan zijn dat, afhankelijk van de vraag hoe specifiek deze is uitgewerkt, de verklaring een zekere mate van bescherming kan bieden aan de arts tegen een klacht of claim. Een nadeel kan zijn, dat de getekende verklaring bij de arts ten onrechte de suggestie wekt dat hij volledig (juridisch) gevrijwaard is. Het is immers de vraag of de patiënt voldoende begrijpt waarvoor hij getekend heeft en of de (vaak algemene) verklaring wel op de betreffende patiënt is afgestemd. Dergelijke verklaringen kunnen ook leiden tot een onnodige verzakelijking en bureaucratisering van de hulpverleningsrelatie. De communicatie tussen arts en patiënt zal hierdoor zeker niet bevorderd worden. En zoals eerder vermeld, juist over ‘gebrekkige communicatie’ wordt de laatste tijd steeds vaker geklaagd.

Noodsituaties

In het geval geen toestemming gevraagd kan worden aan de patiënt of aan zijn vertegenwoordiger ,
maar het belang van de patiënt acute behandeling noodzakelijk maakt, zal de arts zonder toestemming tot actie moeten overgaan. Daarbij valt te denken aan een patiënt die bewusteloos wordt binnengebracht, of als er tijdens een operatie een onverwachte aandoening of afwijking wordt aangetroffen.

Veronderstelde toestemming voor niet-ingrijpende verrichtingen

Voor verrichtingen binnen een bepaald behandelplan die niet ingrijpend van aard zijn, mag van veronderstelde toestemming van de patiënt worden uitgegaan. Om te bepalen of er sprake is van een ‘ingrijpende verrichting’ is niet alleen de aard van de ingreep zelf van belang maar ook de mogelijke gevolgen van de verrichting. Zo kan een bloedprikje eenvoudig zijn, maar als het erom gaat vast te stellen of de patiënt een ernstige ziekte heeft, is er wel degelijk sprake van een ingrijpende verrichting.

Voorbeelden van ‘niet-ingrijpende verrichtingen’ zijn zaken als het meten van de bloeddruk en het gewicht, of het verbinden van een wond.

Één reactie op “Toestemming”

  1. Smithb733 schreef:

    Thank you for some other informative website. Where else may just I am getting that kind of info written in such an ideal means? I’ve a venture that I am just now working on, and I have been on the glance out for such info. gdagggefgkgaddbe

Reageer